Charakterystyka twórczości Gałczyńskiego - klp.pl
Streszczenia i opracowania lektur szkolnych klp klp.pl Lektury Analizy i interpretacje Motywy literackie Epoki
Twórczość „mistrza Konstantego” naznaczona jest wieloma przeciwieństwami. Poeta z upodobaniem i talentem łączy „łzy czystego wzruszenia z grymasem cynika”. W jego twórczości chaos zmienił się w prawdziwe poetyckie bogactwo. Mimo tego że kreował się często na poetę-cygana, dużą część swojej twórczości poświęcił wątkom osobistym: ukochanej żonie, domowi. W „Anińskich nocach” pisał:
„Upiorny nonsens polskich dni
kończy się nam o zmroku.
Teraz jak wielki saksofon brzmi
noc taka srebrna naokół.”
Z niechęci do spraw społecznych, z odrzucenia świata wyrosło u Gałczyńskiego szczególne umiłowanie rodzinnej codzienności. Gdzieś w głębi jego poezji tkwi pragnienie szczęścia, o którym umiał jedynie marzyć, bo nie wiedział jak go dosięgnąć. Jego poezja ma ścisły związek z codziennością. Poeta posiadł niezwykłą zdolność wiązania spraw trudnych i poważnych z prostym życiem, czyniąc te wielkie sprawy dostępnymi każdemu. Liryka Gałczyńskiego wciąż wzrusza, bo poeta sukcesywnie wtapiał wzory uczuciowe z polskiej tradycji literackiej w codzienność współczesnego życia.

Gałczyński choć przez długi czas związany z „Prosto z Mostu” - pismem o nacjonalistyczno - faszystowskich sympatiach, nigdy nie uwikłał się w ideologię. U Gałczyńskiego, choć brak ideologii, odnajdziemy pewne stałe wartości: miłość, dobro, praca, ojczyzna. Ciekawe, że dla poety, to nie świat jest niepokojący, tylko on sam. To z tego poczucia wyrosły dziwaczni, chorzy bohaterowie jego wierszy. Bohater liryczny Gałczyńskiego jest „rozkładany”, atomizowany, często prezentuje chaos psychiczny. Pewnie z utożsamienia z takimi postaciami wypływają prośby podobne do tej wypowiedzianej w wierszu „Kryzys w branży szarlatanów”. Ten poeta, który z upodobaniem posługuje się groteską i poetyką absurdu, wierzy w rzeczywistość, w swoich wypowiedziach poetyckich ubarwia ją, a nawet uświęca:

„Życie jest święte. Święte są ziemia i niebo, święte jest kwilenie drzew i święte mruczenie kota, i święty wietrzyk, który mu wąsy głaszcze” [„List do przyjaciół” z „Prosto z Mostu”]

Poeta mógł mieć różne nastroje, różne myśli, ale rzeczywistość była dla niego jedna: trwała, niezbadana, święta.

Sytuacja liryczna w jego wierszach często również bywa chwiejna, a niezwykłą właściwością tej liryki jest ciągłe odnawianie stosunku podmiotu do przedmiotu rozważań.

Obszernym rozdziałem w dorobku Gałczyńskiego jest twórczość groteskowa, skupiona głównie wokół problemu polskiego intelektualizmu, wizerunku inteligenckiej kultury oraz sytuacji na rynku literackim. Tutaj zaliczymy takie wiersze, jak „Październik, czyli October”, „Wyprzedaż poezji”. Drwina autora „Końca świata” ma charakter wyraźnie antyintelektualny, wiąże się to z całkowitym odcięciem się poety od świadomości inteligenckiej oraz związanych z nią norm kulturowych. Gałczyński w swojej twórczości przeciwstawia inteligentowi jego pozytywny kontrast, wyrosły a bazie kultu brzydoty i pospolitości. W groteskowych utworach poety aż roi się od szarlatanów, odpustowych rekwizytów i ludowych zabaw. Innym modelem przeciwstawnym jest rzemieślnik, jak np. cieśla w „Końcu świata”.

Gałczyński respektował tradycję, szczególnie często odwołując się do dziedzictwa renesansowo-barokowego, sięgał do folkloru miejskiego, przywracał poetycką wartość zbanalizowanym motywom i rekwizytom lirycznym.

Warsztat poetycki

Podstawową właściwością poetyki Gałczyńskiego jest to, że ukształtowała się ona już we wczesnym okresie twórczości poety, a przemiany, jakie w niej zachodziły, dotyczą przede wszystkim doskonalenia inwencji w przetwarzaniu pewnych stałych motywów, sytuacji i tematów. Do takich najważniejszych, obsesyjnie powracających motywów należą np. podróż i wędrówka („Prośba o wyspy szczęśliwe”, „Podróż do Arabii szczęśliwej”, „Egzotyki nieprawdopodobne”, „List znad rzeki Limpopo”), wprowadzające do utworów element ruchu zmienności.

Język poetycki Gałczyńskiegom zawiera pewne ślady postulatów Skamandrytów, przede wszystkim jeśli chodzi o wprowadzenie potocznego słownictwa i sposobu wypowiedzi. Jednak słowo poetyckie „mistrza Konstantego” - inaczej niż np. u Tuwima – nie jest niczym ograniczone, często sprawiała wrażenie niedbałego. Podstawową cechą wyróżniającą poetę wśród innych jest umiejętność łączenia przeciwstawnych stylów, co zaowocowało szczególnym nastrojem wielu jego utworów. Należy również zwrócić uwagę na rytmiczność jego wypowiedzi, często przechodzącą w melodyjność.

Gałczyński w konstrukcji swoich utworów wykorzystywał pewne elementy poetyki nadrealistycznej: zacieranie granic między snem a jawą, wyobraźnię niekontrolowaną, motyw sennej podróży.

Pragnienie nawiązania bezpośredniego kontaktu ze swoim audytorium zaowocowało w jego twórczości dygresyjnymi zwrotami do adresata, zachęcającymi rozgoszczenia się w jego poetyckim świecie. Gałczyński pozoruje liryczną rozmowę z odbiorcą, dzięki czemu jego twórczość nabiera dodatkowego waloru dramatycznego.

Relacja liryczna Gałczyńskiego również zawiera pewien rys charakterystyczny, sprawia ona wrażenie szkicowości, skrótowości, napomknienia. Poeta osiąga to poprzez cyzelowanie materiału, objawiające się np. w warstwie językowej ograniczeniem lub opuszczenie czasowników.

Kolory u „mistrza Konstantego” są zawsze zdecydowane, proste, do ulubionych należą zielenie, szmaragdy, srebro, złoto, czerwień. Prawdopodobnie kolorystyka, jaką operuje, nie ma nic wspólnego z symboliką barw. Oczywiście w doborze kolorów Gałczyński jak w większości przypadków posługuje się zasada kontrastu.

Innym ważnym elementem poetyki autora „Zaczarowanej dorożki” jest specjalny rodzaj porównań oraz aluzji, które określa się erudycyjnymi. Erudycja przejawia się tutaj poprzez chwyt techniczny, rekwizyt czy człon figury poetyckiej. Owe porównania i aluzje zazwyczaj pełnią funkcję humorystyczną bądź ornamentacyjną.


Polecasz ten artykuł?TAK NIEUdostępnij


  Dowiedz się więcej
1  Konstanty Ildefons Gałczyński - życiorys
2  Wykaz publikacji (wybór)
3  Serwus, madonna - analiza i interpretacja



Komentarze: Charakterystyka twórczości Gałczyńskiego

Dodaj komentarz (komentarz może pojawić się w serwisie z opóźnieniem)
Imię:
Komentarz:
 





Streszczenia książek
Tagi: